Darts woordenlijst: alle dartstermen uitgelegd

Wie naar darts kijkt of zelf in een competitie speelt, hoort al snel termen als oche, ton, bust, madhouse of Robin Hood. Veel van die woorden komen uit het Engels en de Britse pubcultuur, en voor nieuwkomers is het soms een geheimtaal. In deze woordenlijst leggen we de belangrijkste dartstermen uit, ingedeeld in materiaal, het bord, scores, wedstrijden en bijnamen. Handig als je net begint, of als je eindelijk wilt begrijpen waar de commentatoren het over hebben.

Waar komen dartstermen vandaan?

Darts is ontstaan in Engelse pubs, en veel termen dragen dat erfgoed nog met zich mee. Sommige zijn gewoon beschrijvend, zoals "double" en "treble". Andere zijn ontstaan uit humor aan de bar, zoals "bag of nuts" voor 45 of "bed and breakfast" voor 26. Doordat darts via de Britse televisie wereldwijd groot werd, namen ook Nederlandse spelers en commentatoren veel van deze Engelse termen over. Daarnaast hebben we in het Nederlands eigen woorden, zoals pijlen, werplijn, uitgooien en "kapot" voor een bust.

Materiaal

• Barrel: het metalen middendeel van de pijl, waar je de pijl vasthoudt. Meestal gemaakt van tungsten of messing.
• Tungsten: een zwaar metaal waarmee dunne, zware barrels gemaakt kunnen worden. Het percentage, bijvoorbeeld 90%, geeft aan hoeveel tungsten de barrel bevat.
• Grip: het profiel op de barrel, zoals ringen of ribbels, waarmee je de pijl beter vasthoudt.
• Point: de punt van de pijl. Steeldarts hebben een metalen punt, softdarts een kunststof punt.
• Shaft: de steel tussen de barrel en de flight. Shafts zijn er in verschillende lengtes en materialen.
• Flight: het "veertje" achter aan de pijl dat zorgt voor een stabiele vlucht.
• Steeltip: darts met een metalen punt, voor een bristle bord.
• Softtip: darts met een kunststof punt, voor een elektronisch bord.

Wil je weten welke pijlen bij je passen, lees dan onze koopgids voor dartpijlen. Hoe je shafts, flights en punten vervangt, staat in ons artikel over onderhoud van je darts.

Het bord

• Bristle bord: een dartbord van samengeperst sisal, het standaardbord voor steeldarts.
• Bed: een vak van het bord, zoals het triple 20-bed of het dubbel 16-bed.
• Spider: het metalen raster dat de segmenten en ringen op het bord van elkaar scheidt.
• Wire: een draad van de spider. Een pijl die de wire raakt, kan terugstuiten.
• Outer bull: de groene ring rond het midden, goed voor 25 punten.
• Bullseye of bull: het rode middelpunt, goed voor 50 punten. Telt als dubbel.
• Oche: de werplijn waarachter je moet staan. Uitgesproken als "okkie".

Hoe hoog het bord hangt en waar de oche ligt, lees je op onze pagina over een dartbord ophangen.

Scores

• Ton: een score van 100 of meer in één beurt.
• Ton-80 of maximum: de hoogste score in één beurt: 180, drie keer triple 20.
• Bed and breakfast: een score van 26, meestal door single 20, single 5 en single 1. De naam verwijst naar de oude prijs van een overnachting met ontbijt in Engeland.
• Bag of nuts: een score van 45.
• Treble of triple: de smalle binnenring, die de waarde van het segment verdrievoudigt.
• Double: de smalle buitenring, die de waarde verdubbelt.
• Grouping: hoe dicht je pijlen bij elkaar zitten. Een strakke grouping wijst op een consistente worp.
• Gemiddelde: de gemiddelde score per beurt van drie pijlen.

Uitgooien

• Checkout: de score waarmee je de leg uitgooit, of de combinatie van pijlen die je daarvoor gebruikt.
• Double out: de regel dat je moet eindigen op een dubbel of de bull.
• Double in: de regel dat je score pas telt na een pijl in een dubbel. Vaak bij 301.
• Bust: te veel gegooid. Je beurt telt niet en je score gaat terug naar het begin van die beurt.
• Madhouse: dubbel 1. Wie op 2 eindigt en blijft missen, zit "in het gekkenhuis".
• Big fish: de hoogste uitgooi: 170 (triple 20, triple 20, bull).
• Bogey number: een score onder de 170 die niet in één beurt uit te gooien is: 159, 162, 163, 165, 166, 168 en 169.
• Set-up: een pijl die je bewust gooit om een makkelijke uitgooi over te houden.

Een complete uitgooitabel en tips om je dubbels te verbeteren vind je op onze pagina over uitgooien.

Wedstrijden

• Leg: één spel van 501 (of een andere startscore).
• Set: een groep legs, meestal best of five.
• Throw: het recht om een leg te beginnen.
• Hold of throw: een leg winnen die je zelf begon.
• Break of throw: een leg winnen die je tegenstander begon.
• Whitewash: een wedstrijd winnen zonder dat de tegenstander een leg of set wint.
• Bullen: één pijl gooien naar de bull om te bepalen wie mag beginnen.
• Mugs away: de afspraak in vriendschappelijke potjes dat de verliezer van de vorige leg de volgende mag beginnen.
• Negendarter: een leg van 501 uitgooien met het minimale aantal van negen pijlen.

Alle regels over legs, sets en uitgooien vind je op onze pagina over de spelregels van darts.

Bijzondere momenten

• Robin Hood: een pijl die in de achterkant van een andere pijl blijft steken.
• Bounce-out: een pijl die van het bord terugstuit, vaak door de wire te raken. Telt niet.
• Shanghai: single, dubbel en triple van hetzelfde getal in één beurt. Ook de naam van een dartspel.
• Three in a bed: drie pijlen in hetzelfde bed, bijvoorbeeld drie keer de triple 19.

Nederlandse dartstaal

• Pijlen: het Nederlandse woord voor darts.
• Werplijn: de Nederlandse naam voor de oche.
• Uitgooien: de leg afsluiten op een dubbel.
• Kapot: te veel gegooid, de Nederlandse variant van bust.
• Bullen: gooien naar de bull om te bepalen wie begint.
• Schrijven: de score bijhouden tijdens een wedstrijd. De schrijver noteert de gegooide en resterende punten.

Spellen

Naast 501 hebben veel dartspellen eigen termen. Bij Cricket "sluit" je getallen, bij Killer word je een "killer" en bij Shanghai kun je met één beurt direct winnen. De regels van deze en andere spellen vind je op onze pagina over dartspellen.

Tip: leer de taal aan de oche

De snelste manier om de dartstaal onder de knie te krijgen, is door mee te spelen in een competitie of te kijken naar wedstrijden met commentaar. Je hoort de termen dan steeds in de juiste context terug. Na een paar avonden roep je zelf "ton-80" als iemand drie pijlen in de triple 20 gooit.

Veelgestelde vragen over dartstermen

Wat betekent oche?

De oche is de werplijn waarachter je moet staan als je gooit. De herkomst van het woord is niet helemaal duidelijk, maar het wordt al lang in de Britse dartswereld gebruikt.

Wat is een ton in darts?

Een ton is een score van 100 of meer in één beurt. Een ton-80 is de maximale score van 180.

Waarom heet dubbel 1 madhouse?

Omdat je op dubbel 1 terechtkomt na veel missers op hogere dubbels. Blijf je missen, dan kun je nauwelijks nog uitgooien. Darters spreken dan van het gekkenhuis.