Uitgooien in darts: checkouts en uitgooitabel

Scoren is belangrijk, maar wedstrijden worden gewonnen bij het uitgooien. In 501 moet je de leg afsluiten op precies nul, met je laatste pijl in een dubbel of de bullseye. Wie snel ziet welke route hij moet nemen, mist minder kansen en zet zijn tegenstander onder druk. Op deze pagina lees je hoe uitgooien werkt, welke checkouts je het beste kunt onthouden, welke scores niet uit te gooien zijn en hoe je slim je laatste pijlen voorbereidt.

De basis: eindigen op een dubbel

Een leg 501 eindigt pas als je resterende score precies nul wordt en je laatste pijl in een dubbel of de bull zit. De bull telt daarbij als dubbel 25, dus 50 punten. Gooi je meer dan je nodig hebt, blijf je op 1 staan of kom je op nul uit met een single of triple, dan is het bust en telt je hele beurt niet. Lees alle regels op onze pagina over de spelregels van darts.

Belangrijke grenzen

• Hoogste uitgooi met één pijl: 50, via de bullseye.
• Hoogste uitgooi met twee pijlen: 110, via triple 20 en bull.
• Hoogste uitgooi met drie pijlen: 170, via triple 20, triple 20 en bull. Deze uitgooi wordt ook wel "the big fish" genoemd.

Scores die niet uit te gooien zijn

Niet elke score onder de 170 kun je in één beurt uitgooien. De zogenaamde bogey numbers zijn: 159, 162, 163, 165, 166, 168 en 169. Sta je op een van deze scores, dan moet je in die beurt een goede opzet gooien voor de volgende beurt.

Uitgooitabel: veelgebruikte checkouts

Drie pijlen

• 170: T20, T20, Bull
• 167: T20, T19, Bull
• 164: T20, T18, Bull
• 161: T20, T17, Bull
• 160: T20, T20, D20
• 158: T20, T20, D19
• 150: T20, T18, D18
• 140: T20, T20, D10
• 130: T20, S20, Bull
• 121: T20, T11, D14
• 120: T20, S20, D20
• 99: T19, S10, D16

Twee pijlen

• 110: T20, Bull
• 100: T20, D20
• 98: T20, D19
• 96: T20, D18
• 90: T20, D15
• 81: T19, D12
• 80: T20, D10
• 70: T10, D20
• 61: T15, D8
• 60: S20, D20
• 50: S10, D20 (of direct de bull)
• 41: S9, D16

Eén pijl

Elke even score van 2 tot en met 40 kun je met één dubbel uitgooien, plus 50 met de bull. Bekende uitgooien zijn 40 (dubbel 20), 32 (dubbel 16), 36 (dubbel 18), 16 (dubbel 8) en 8 (dubbel 4).

Let op: voor veel scores bestaan meerdere routes. Professionals kiezen vaak een route die nog een uitweg biedt als een pijl mist. De tabel hierboven geeft veelgebruikte routes, maar het loont om ook alternatieven te leren.

Waarom dubbel 16 zo populair is

Veel darters hebben dubbel 16 als favoriete dubbel, en dat heeft een reden. Mis je dubbel 16 en raak je de single 16, dan houd je 16 over: dubbel 8. Mis je die en raak je single 8, dan houd je 8 over: dubbel 4. Daarna dubbel 2 en dubbel 1. Je blijft dus op een even getal staan en kunt met elke volgende pijl weer uitgooien.

Bij dubbel 20 werkt dat minder goed. Een single 20 laat 20 over (dubbel 10), daarna 10 (dubbel 5), maar een single 5 laat 5 over: een oneven getal. Dan moet je eerst een single 1 gooien om weer op een even getal te komen. Dubbel 1 heet in de dartswereld trouwens madhouse: de plek waar je nooit wilt eindigen.

Opzetten: je volgende beurt voorbereiden

Lukt uitgooien in deze beurt niet, dan wil je zo eindigen dat je volgende beurt een makkelijke uitgooi oplevert. Een paar vuistregels:

1. Laat bij voorkeur 32 of 40 over: de populairste dubbels.
2. Sta je op een oneven getal, gooi dan eerst een oneven single om op een even getal te komen.
3. Laat geen bogey number over als je nog drie pijlen nodig hebt.
4. Houd rekening met een misser: kies een route waarbij een pijl in de single nog steeds een uitgooi oplevert.
5. Onder de 100 is het vaak verstandiger om op een uitgooi te mikken met twee pijlen dan alles op triple 20 te gooien.

Voorbeeld

Je staat op 57 en hebt drie pijlen. Je kunt single 17 gooien om op 40 te komen (dubbel 20), of single 25 om op 32 te komen (dubbel 16). Mis je de single 17 en raak je de 2 of de 3, dan heb je nog steeds een even of goed bruikbaar getal over. Zo denk je steeds een pijl vooruit.

Uitgooien oefenen

Uitgooien leer je door het veel te doen. Een paar oefeningen:

• Rond de dubbels: gooi op elke dubbel van 1 tot en met 20 en houd bij hoeveel pijlen je nodig hebt.
• 121-oefening: begin op 121 en probeer in maximaal negen pijlen uit te gooien. Lukt het, ga dan naar 122; lukt het niet, ga terug naar 121.
• Willekeurige checkouts: laat een app of een vriend een willekeurige score tussen 41 en 100 noemen en probeer die uit te gooien.

Meer oefeningen met een volledig schema vind je in ons artikel met dartoefeningen om je gemiddelde te verbeteren. Het helpt ook om de juiste pijlen te hebben; lees daarvoor onze koopgids voor dartpijlen.

Het uitgooipercentage

In professionele darts wordt naast het gemiddelde ook het uitgooipercentage bijgehouden: het aandeel pijlen op een dubbel dat raak is. Een speler die tien pijlen op een dubbel gooit en er vier raakt, heeft een uitgooipercentage van 40%. Topspelers zitten vaak rond of boven de 40%, maar ook bij hen schommelt het sterk per wedstrijd. Voor recreatieve spelers is 15 tot 25% al een prima resultaat.

Het is een handige maatstaf om je eigen voortgang te volgen. Merk je dat je goed scoort maar veel legs verliest, dan zit de winst waarschijnlijk in het trainen van je dubbels en het slimmer kiezen van je routes.

Mentaal: uitgooien onder druk

• Kies voor elke uitgooi een vaste routine: ademhaling, stand en richtpunt.
• Denk na over je route voordat je aan de oche staat, niet tijdens het gooien.
• Vertrouw op je favoriete dubbel en bouw je opzet daaromheen.
• Een gemiste dubbel is normaal. Richt je meteen op de volgende pijl in plaats van op de misser.

Rekenen aan de oche

Topspelers weten zonder na te denken welke route ze moeten nemen. Dat komt door ervaring en door de belangrijkste checkouts uit het hoofd te leren. Begin met de uitgooien tot 100 en breid dat langzaam uit. Leer ook de scores die je vaak overhoudt na een beurt van 100 of 140, zodat je meteen weet waar je naartoe moet.

Veelgestelde vragen over uitgooien

Wat is de hoogste uitgooi in darts?

De hoogste uitgooi is 170: triple 20, triple 20 en bullseye.

Kun je uitgooien op de outer bull?

Nee. De outer bull (25) is geen dubbel. Alleen de bullseye (50) telt als dubbel.

Wat is een bogey number?

Een score onder de 170 die je niet met drie pijlen kunt uitgooien: 159, 162, 163, 165, 166, 168 en 169.